dağınık zihinler

Bir insan hangi koşullarda kendisini acı farkındalığından kurtarmak için psikolojik bir anesteziye ihtiyaç duyar? Cevap göründüğü kadar açık değildir çünkü acının kendisi hayatta kalmada çok önemli bir işlev görür. Acı olmadan hayatta kalamayız. Fiziksel ağrı, bir ateşin ısısı veya bıçağın kesici kenarı gibi fiziksel tehlikelere karşı bizi uyarır. Duygusal acı da bir durumun psikolojik refahımızı tehdit ettiği konusunda bizi uyarır.

Ayrışma doğa tarafından bize verilmiş acil durumda hayatta kalma tekniğidir. Günlük kullanım için değildir ancak acı hissetmenin, acı hissetmemekten çok hayatta kalmayı tehdit ettiği nadir durumlarda kullanılmak üzere vardır. İlişkiyi kesmek, koruduğunda bile tehlikeli olabileceğinden, sadece belirli korkunç koşullar altında doğa onu savunma olarak kullanmamıza izin verecektir. İlk durum ağır sıkıntıdır. Birinin ayak parmağındaki yaranın acısıyla duymazdan gelmesi gerekmez. İkinci şart çaresizliktir. Yardım varsa, acıyı hissetmek ve yardım çığlığı atmak, onunla duymazdan gelmekten daha güvenlidir. Oregon Üniversitesi psikoloji profesörü Jennifer J. Freyd, Betrayal Trauma [İhanet Travması] adlı kitabında aydınlatıcı bir analojiye yer veriyor:

“Deanna'nın bir arkadaşıyla seyahat ederken kayak kazasında bacağını kırdığını varsayalım. Acı o kadar şiddetli ki Deanna'nın hareket etmek istemesi pek olası değil ve ayağa kalkıp yürümesi de kesinlikle mümkün değil. Bunun yerine, arkadaşı bir kurtarma ekibi bulmaya giderken bekliyor. Öte yandan, Beverly yalnız seyahat ederken benzer bir kaza geçirdiyse, bacak ağrısının algısını kendiliğinden engellemesi ve ayağa kalkıp güvenli bir şekilde topallamaya çalışması yüksek bir olasılıktır. İlk durumda, ağrı Deanna'yı kırık bir bacak üzerinde yürümenin neden olabileceği daha fazla hasardan koruyor. İkinci durumda, acının bloke edilmesi Beverly'nin karda yalnız kalmanın yarattığı hayati tehlikeden kurtulmasını sağlıyor. Muhtemelen Beverly de Deanna kadar acıdan nefret ediyor ama sadece Beverly'nin durumunda acı kendiliğinden anlık bir blokaj yaratıyor.”*

* Freyd, Betrayal Trauma, 68.

s.130—131

Gabor Maté
Dağınık Zihinler

Türkçesi: Engin Süren
Hep Kitap

Alman yazar Gunter Grass, Teneke Trampet adlı romanında, yorgun müşterilerin çılgın bir davul sesiyle keskin soğanları koklamaya geldikleri bir gece kulübünü tasvir ediyor. Gözyaşları akar ve aksi halde ruhlarının çok derinlerine bastırılmış olacak üzüntülerini hissederler. Bağımlı oldukları şey, derin duyguların yapay olarak neden olduğu yoğunluktur. Grass'ın yazdığı gibi, kendimizin en gerçek parçaları olan kederlerimizden çok uzaktayız. Kendine giderken acıdan uzaklaşan bir yol yoktur.

Gabor Maté
Dağınık Zihinler

s.305
Türkçesi: Engin Süren
Hep Kitap

“çocuklarımın küçüklüğünde yapmamış olmayı dilediğim şeyler olsa da daha çok yapmadıklarımdan pişmanlık duyuyorum: çocuklarıma dikkatli, güvenli ve güvenilir bir ebeveyn varlığı sunamamak. keşke nasıl rahatlayabileceğimi, beni alıp götüren dürtülerimden kendimi nasıl kurtarabileceğimi bilseydim ve o harika küçük insanların varlığının keyfini sürebilseydim.

yazdıklarıma bakınca konu ailem olduğunda kendimi söz konusu parçanın kötü adamı olarak gördüğüm düşünülebilir. aslında öyle değil. ne kendimi ne de bir başkasını yargılamak gibi bir niyetim var. evvela, benim olaya katkım rae ile birlikte oluşturduğumuz yapının yarısından sorumluydu. i̇lişkilerle ilgili bölümde açıklayacağım gibi, insanlar kendileriyle aynı bilinçdışı kaygılara sahip olan, kendi fonksiyon bozukluklarının aynası olan ve çözülmemiş duygusal sorunlarını onların yerine tetikleyen insanları hatasız bir içgüdüyle partner olarak seçerler. bu durum her ikimiz için de doğruydu. i̇kincisi, yargılama ya da suçlamanın hiçbir faydası yoktur. önemli olan anlamaktır. geriye dönüp bakınca rae de ben de bütün bu yıllar boyunca aramızda uyumlu bir sürecin işlediğini görebiliyoruz. her ne yaşandıysa, bildiklerimize, kim olduğumuza ve bu evliliğe bireysel olarak neler kattığımıza göre yaşanması gerekiyordu. çocuklarımız için elimizden gelenin en iyisini yaptığımız ve bunu yapmaya devam ettiğimiz de bir gerçek.”

gabor maté
dağınık zihinler

s.50
türkçesi: engin süren
hep kitap