“Bugün güneş var…”*
Fresnes, 21 Şubat 1944

Sevgili Melinem,

Benim en sevgili yetimim,

Birkaç saat sonra artık bu dünyaya ait olmayacağım. Bugün öğleden sonra saat 15′te kurşuna dizileceğim. Bu, hayatımda bir kaza gibi olacak. İnanmıyorum ama seni bir daha göremeyeceğimi biliyorum. Sana ne yazabilirim ki her şey karışık, fakat o nispette de açık.

Kurtuluş ordusuna gönüllü olarak katılmıştım fakat zafere iki adım kala ölüyorum. Bizden sonra özgürlüğü ve barışı yaşayacak olanlara mutluluklar. Ben, Fransız halkının, tüm özgürlük savaşçılarına, bize, hatırlanmamız için gereken önemi vereceğini biliyorum. Şu ölüm anında Alman halkına hiçbir kinim olmadığını söyleyebilirim. Herkes layık olduğu şekilde ya cezalandırılacak ya da onurlandırılacak. Pek yakında son bulacak bu savaştan sonra diğer halklar Alman halkı ile barış ve kardeşlik içinde yaşayacak. Hepsine mutluluklar.

Seni mutlu edemediğimi biliyorum ve bu içimde büyük bir acıdır. Her zaman, senin de arzu ettiğin gibi, senden bir çocuğum olsun isterdim. Senden ricam, savaştan sonra benim son arzumu yerine getirip bir çocuğun olabilmesi için tekrar seni mutlu edebilecek biriyle evlen. Sahibi olduğum her şeyi sana, kız kardeşine ve çocuklarına bırakıyorum. Savaştan sonra, eşim olarak savaş yardımı haklarını arayabilirsin. Zira ben Fransız Kurtuluş Ordusu’nun bir eri olarak ölüyorum. Mutlaka beni onurlandıracaklarına inandığım dostlarımın yardımıyla yazı ve şiirlerimi yayımlattır. Mümkün olursa anılarımı da Ermenistan’daki akrabalarıma götür.

Az sonra, yirmi üç arkadaşımla birlikte, vicdanı rahat bir insan olarak gurur ve cesaretle öleceğim. Bugün güneş var. O kadar sevdiğim doğayı ve güneşi seyrederek hayata, sevgili eşime ve tüm dostlarıma elveda diyeceğim. Seni, kız kardeşini, tüm dostlarımı, beni yakından ve uzaktan tanıyan herkesi hararetle öperim. Hepinizi sımsıkı kucaklarım. Hoşçakalın.

Dostun, arkadaşın, kocan, Misak Manuşyan

Ermeniceden çeviren: Sarkis Çerkezoğlu. 1953 Şubat’ında, Paris’te, Lusahpür aylık dergisinde yayımlanmıştır.

* 2. Dünya Savaşı’nda Fransız Direniş Hareketi’ne katılan Manuşyan’ın Alman ordusu tarafından öldürülmeden önce eşine yazdığı mektup.

1906′da Adıyaman’da doğan Manuşyan, 1915′te anne ve babasız kalınca, bir Ermeni yetimhanesinde barınmış, 1924′te de Fransa’ya yerleşmiştir.