José Saramago – tabutmag forum
“Tanrı evrenin sessizliğidir ve insan bu sessizliğe anlam veren yakarıştır.”

— José Saramago, The Notebook (2008)
“Tarih hakikatli midir? Tarih [history] dediğimiz şey, tüm hikâyeyi [story] yeniden anlatır mı? Tarih, gerçekte, bir kurgudur—geçmişte yaşanmış olguları kafasından uydurduğu için değil, çünkü olgular gerçektir; fakat bu olguların düzenlenmesinde birçok müdahale olduğundan dolayı tarih bir kurgudur. Tarih, hikâyeye bir sıra düzeni, bir bütünlük veren seçilmiş, belli olguların biraraya getirilmesiyle bina edilir. Bu bütünlüğün sağlanması için birçok şeyin dışarıda tutulması gerekir. Tarihe dahil edilmeyen ve edilmeleri durumunda hikâyeye başka bir anlam verecek şeyler daima vardır. Tarih değiştirilemez bir anlatı olarak sunulmamalı. Kimse, bu böyledir, çünkü ben öyle olmuş olduğunu söylüyorum diyemez.”
“Eski fotoğraflarımız çok yanıltıcı, sanki onlarda yaşıyormuşuz gibi bir yanılsamaya yol açıyorlar. Ama bu doğru değil. Fotoğrafına baktığımız kişi artık var değil ve eğer bizi görebilseydi bizde kendisini görmezdi, ‘Bana böyle kederle bakan bu kişi de kim,’ derdi.”

Bütün İsimler (1997)
"Komünist olduğum için işten atılmam hayatımın en büyük şansıydı, durup düşünmemi sağladı. Yazarlık hayatımın başladığı gündü o."
ANDIRMAK

Nedir deniz? Uçsuz enginliği
Geniş hareketlerin ve gelgitlerin,
Uyuklayan bir gövde mi soluk alan?

Yoksa parlayan kumsalda mavi mavi çırpınan
Havada köpük köpük olan su mudur
Yakınımıza sokulan?

Aşk mıdır dolanan şu sarsıntı
Kanın kızıllığında gergin damarları
Ve keskin bir bıçak ağzı gibi ayağa kaldıran sinirleri?

Belki de şu tanımsız jesttir
Vücudumun seninkine taşıdığı
Zaman kavuştuğunda ezeline?

Deniz gibidir aşk, hem barış hem savaş,
Ateşli hareket, derin sükûnet,
Tenin hafif dokunuşu, demir gibi kavrayan tırnak.

José Saramago, Belki de Neşe
Kırmızı Kedi Yay., Çeviren: Işık Ergüden - Zarife Biliz